ਪਿਆਰ ਕੀ ਹੈ? "ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈਅਵੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਖੋਜ "
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹੋ?
ਜਾਂ ਬਸ ਅਜੇ ਤਕ ਪਿਆਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣੀ-ਸੁਣਾਈ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ?
ਜਦੋਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤੱਕਦੀ ਹਾਂ -ਕਿਓਂਕਿ ਮੈਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ-
ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਕੀ ਹੈ?
ਤਸੱਲੀ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ,
ਸਹਾਰਾ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ,
ਆਪਣਾਪਨ ਤਮਾਮ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ
ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੁਦ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਗਹਿਰੀ ਪੁਕਾਰ
ਮੇਰੀ ਅਨੁਭੂਤੀ - ਪਿਆਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨਾਲ ਲੈਅ-ਵਧ ਹੋਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ।
ਪਿਆਰ ਕੀ ਹੈ?
ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨਾਲ ਲੈਅ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਖੋਜ
ਪਿਆਰ ਕੀ ਹੈ?
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਵੀ ਹੋ? ਜਾਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਕਰਦੇ ਹੋ—ਸੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ?
ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਿਆਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਝਾਤ ਮਾਰਦੀ ਹਾਂ।
ਅੱਜ ਤੱਕ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਿਆ?
ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਾਥ? ਕਿਸੇ ਦੀ ਉਡੀਕ? ਕਿਸੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ?
ਜਾਂ ਇੱਕ ਤਸੱਲੀ—ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਸੁਖਾਵੀਂ ਅਵਸਥਾ ਕਿ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਵੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਸੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਨ ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਆਪਣੀ ਚੌਕਸੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰ ਨੀਂਦ ਵਰਗਾ ਆਰਾਮ ਉਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੋਣਾ ਸਾਡੇ ਇਕੱਲੇਪਣ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਨਰਮ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰ ਕੇ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਆਰਾਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ।
ਕੀ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਇਸ ਭਰੋਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ?
ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਉਸ ਸਹਾਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਵੇਖੋ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕੀ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੰਨ ਲਵੋ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ “ਮੇਰਾ” ਕਹਿਣ ਲਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੱਸਦੇ ਹੋ। ਨਾ ਕੋਈ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਅੰਦਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਕੀ ਬੇਚੈਨੀ ਉੱਠਦੀ ਹੈ? ਕੀ ਖ਼ਾਲੀਪਣ ਫੈਲਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਉਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ?
ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦਿਓ। ਇਸ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਵੇਖੋ। ਸ਼ਾਇਦ ਉੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਡੂੰਘੀ ਲੋੜ ਆਪਣਾ ਪਤਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਪਿਆਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੀਂ ਆਸਰਾ, ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਂਘਾਂ ਇੱਕੋ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ—ਪਿਆਰ।
ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਚਾਹ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਵੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਡਾ ਲਗਾਵ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ, ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਕੋਈ ਯਾਦ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਕੋਈ ਕਲਪਨਾ।
ਉਸ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਪਿਆਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਆਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਨਾਤੇਦਾਰੀ ਹੈ।
ਇਹ ਅੰਦਰ ਉੱਠਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੁਰ-ਲਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਹਰਲੇ ਰੂਪਾਂ, ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੰਗ-ਸਾਥ ਲੱਭਦੀ ਹੈ।
ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਚਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾਪਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾਅ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠਿਆਂ ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਦੇਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਬੈਠੀ ਰਹਾਂ। ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵੇਖ ਕੇ ਅੰਦਰ ਕਰੁਣਾ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਦੂਰੀ ਕੁਝ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਇਉਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ:
ਪਿਆਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨਾਲ ਲੈਅ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਖੋਜ ਹੈ।
ਸਾਡਾ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਨਾਤਾ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕੇ, ਸਾਹ ਲੈ ਸਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕੇ।
ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸੁਰ ਦੂਜੇ ਸੁਰ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਲੈਅ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਸੁਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਲਈ ਥਾਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਵੀ ਪਿਆਰ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਾਂ।
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਸਕਾਂ।
ਉਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਥਾਂ ਬਣਾ ਸਕਾਂ।
ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਲੱਭਦੀ ਹਾਂ—ਅਜਿਹਾ ਪੋਸ਼ਣ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਜੀਵੰਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵਧੇਰੇ ਸੁਚੇਤ ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਤੁਰਦੀ ਰਹਾਂ।
ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੀੜ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਵਿਛੋੜਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਭਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਵੀ ਮੈਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮੁੜਨਾ ਸਿੱਖ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਣ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਨਾਤਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਾਮ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ।
ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹਾਂ:
ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਥਾਂ ਹੈ?
ਕੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦੀ ਹਾਂ?
ਕੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਕਰੁਣਾ ਵਧਦੀ ਹੈ?
ਕੀ ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਜੁੜ ਰਹੀ ਹਾਂ?
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਛੇਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਲੈਅ ਵਿੱਚ ਜਿਊਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।
ਗੁਰੂਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਵਾਬ:
लेखिका के लिए विचार
ਪਿਆਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਲਿਖਤ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਅਹਿਸਾਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਵਾਲ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। “ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਵੀ ਹੈ”—ਇਹ ਤਸੱਲੀ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਉਸੇ ਜਾਣੀ ਹੋਈ ਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸੱਦਦੇ ਹੋ।
ਲੇਖਿਕਾ ਵਜੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਨੇੜਲੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋ। “ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਿਆ?” ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਖੋਜ ਹੈ; ਪਾਠਕ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਸੋਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
“ਪਿਆਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨਾਲ ਲੈਅ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਖੋਜ ਹੈ”—ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਦੇ ਦੁੱਖ ਲਈ ਜਾਗਦੀ ਕਰੁਣਾ ਵਰਗੇ ਅਨੁਭਵ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਗੱਲ ਲਈ ਥਾਂ ਰੱਖਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ: ਪਿਆਰ, ਲਗਾਵ ਅਤੇ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਇਕੱਠੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਹੋਣਾ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਸਮਝ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਲਿਖਤ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿੱਘ ਦੋਵੇਂ ਵਧਦੇ ਹਨ।




Comments
Post a Comment